RUYAH > VAHYÎ SABİTELER VE HUDUTLAR
Sabiteler yönümüzü; hudutlar nerede durmamız gerektiğini bildirir.
İnsan yeryüzünün mutlak sahibi değil; kul, emanet ve hesap sahibidir. Bilgisi, gücü ve ürettiği teknoloji ona sınırsız müdahale hakkı vermez. Kur’an ve Sünnet yönü ve temel hudutları bildirir; RUYAH bu istikameti çağın meselelerinde anlamaya ve yaşamaya çalışan beşerî çabamızdır.
Ana fikir
İnsan yapabilir; fakat her yapabildiğini yapma hakkına sahip değildir.
Kur’an-ı Kerim ve sahih Sünnet insanın kulluk, emanet ve sorumluluk makamına istikamet verir. İnsan bu istikamet içinde anlamaya, karar vermeye ve üretmeye çalışır. Fakat kendi yorumunu vahyin yerine, gücünü hakkın yerine veya ürününü hakikatin yerine koyamaz.
Sabiteler yönü korur; hudutlar taşkınlığı önler; tecdid hayatın değişen meselelerine cevap arar.
Önce insanın yerini bil
Ayet ve hadis bir ürünü kutsamak için değil; insanın makamını ve sorumluluğunu hatırlatmak için temel alınır.
RUYAH'ın kaynak kapısı önce teknolojiye ne yapacağımızı değil, o teknolojiyi kullanan insanın kim olduğunu sorar.
İnsan kuldur
Bilgisi ve gücü artsa da mutlak hüküm, mülkiyet ve tasarruf sahibi olmaz; haddini bilmekle mesuldür.
İnsan emanet taşır
Beden, aile, çocuk, tabiat, bilgi, mal ve imkân sınırsızca tüketilecek nesneler değil; hesabı taşınacak emanetlerdir.
İnsan karar ve sonuçtan sorumludur
Bir makine öneri verebilir; fakat niyetin, hükmün, yayının ve ortaya çıkan zararın hesabı makineye devredilemez.
İnsan üretimi hataya açıktır
Tefsir, bilim, kurum, yazılım veya model doğruya yaklaşabilir; yine de tetkik, tashih ve gerektiğinde terk yoluna açık kalır.
Kur’an ile Kur’an hakkındaki sözümüzü ayırmak
Kur’an'ın lafzı, Türkçe anlamlandırma, RUYAH açılımı ve bizim uygulama tercihimiz aynı şey değildir.
Kur’an-ı Kerim Arapça aslında Kur’an'dır. Türkçe ifadeler, tefsirler ve açıklamalar insanın dili, ilmi, zamanı ve usulü içinde ortaya çıkan anlama çabalarıdır. RUYAH bu çalışmalardan faydalanır; fakat hiçbirini vahyin kendisi veya bütün anlamı tüketen son söz saymaz.
Vahiy ile vahiy hakkındaki insan sözünü; sabite ile çağdaş uygulama tercihini ayırmak RUYAH'ın temel ADAB'ıdır.
İki farklı soru
Sabite “Neye bağlı kalacağım?”; hudut “Nerede duracağım?” sorusuna cevap verir.
Sabiteler yönü, maksadı ve insan anlayışını korur. Hudutlar ise bu istikamette ilerlerken bilgi, güç, müdahale ve davranışın taşkınlığa dönüşmesini önler.
Neye bağlı kalıyoruz?
Vahyî sabiteler
Kulluk, emanet, adalet, maksat, fıtrat, hakikat ölçüsü ve insanın mesuliyet makamı için kaynak istikametidir.
- Kaynak ve hakikat ölçüsü
- Kulluk, emanet ve hesap
- Fıtrat, adalet ve maksat
- ADAB ve kurucu ilkeler
Neyi aşmıyoruz?
Vahyî hudutlar
Bilgi, hüküm, müdahale, mahremiyet, hak, nesil, beden, mülkiyet, zarar ve adalet alanlarında korunan sınırdır.
- Helal-haram ve zarar duyarlılığı
- Mahremiyet, çocuk ve nesil
- Beden, mülkiyet ve hak
- İnsan, makine, veri ve temsil hududu
Bir meseleye bakarken beş soru
Yeni bir araç, bilgi veya müdahale karşısında yalnız “Yapabilir miyiz?” diye sormayız.
İnsanın yeri, varlığın mahiyeti, bağlı kaldığımız esas, aşılmaması gereken sınır ve bu sınırı koruyacak işleyiş birlikte düşünülür.
SIDRA
Nerede durmalıyız? Bilginin, aklın, müdahalenin, hükmün, teknolojinin ve temsilin sınırsız olmadığını hatırlatır.
SIDRA'yı okuMA
Karşımızdaki nedir? İnsanı, bedeni, haneyi, tabiatı ve eşyayı yalnız veri, hammadde veya kullanılacak kaynak gibi görmemizi tashih eder.
MA'yı okuVahyî sabiteler
Neye bağlı kalıyoruz? Kulluk, emanet, adalet, maksat ve sorumluluk zeminini kurar.
Sabiteyi görVahyî hudutlar
Neyi aşmamalıyız? Mahremiyet, hak, nesil, beden, mülkiyet, zarar ve adalet alanlarını korur.
Hududu görSEDD
Bu sınırı hayatta nasıl koruruz? Fiziksel mekânda, dijital alanda, veride, modelde, kurumda ve yayında çalışan tedbirleri kurar.
SEDD'e geçAyet ve hadis nasıl kullanılır?
Kaynak insanın yerini ve hududunu açıklar; bizim ürünümüzü kutsayan bir etikete dönüşmez.
Bir yazılımın, modelin, oyunun veya kurumun ayet ve hadis tarafından doğrudan doğrulandığını iddia etmeyiz. Kaynak istikameti verir; insan üretimi ise hata ve tashihe açık temsil olarak kalır.
Temel insan ve hudut sayfalarında
RUYAH, SIDRA-MA, Sabiteler-Hudutlar ve insanın emanet makamı gibi kapılarda kaynaklı ve tetkikli Vahyî Açılış kullanılabilir.
Kaynak görünür olmalıdır
Arapça asıl, sûre ve ayet bilgisi veya rivayet kaydı, Türkçe anlamlandırmayı hazırlayan kaynak, bağlam ve tetkik izi birlikte gösterilir.
Ürün ayetle doğrulanmaz
Veri seti, model, yazılım, oyun, kurum veya program için ayet-hadis kutusu ürün onayı gibi kullanılmaz; amaç, sınır, kaynak, insan sorumluluğu ve tashih yolu açıklanır.
Türkçe sözün sahibi belirtilir
Türkçe ifade Kur’an'ın kendisi veya bütün anlamının eksiksiz karşılığı gibi sunulmaz; onu hazırlayan kişi veya kurum ve kullanılan sürüm belirtilir.
Kaynak nasıl yayımlanır?
Kaynağı, bağlamı ve ilmî tetkiki tamamlanmayan Vahyî Açılış yayımlanmaz.
Bu süreç dinî sözü yavaşlatmak için değil; yanlış kesinliği, kaynaksız aktarımı ve kurumsal yorumun vahyin kendisi gibi görünmesini önlemek için çalışır.
01 Kaynak seçimi
Ayet, rivayet, tercüme ve ilmî bağlam için doğrulanabilir kaynaklar belirlenir.
02 Fıkıh ve Usul tetkiki
Kaynak, bağlam, ilişki türü ve çağdaş uygulama iddiası yetkili heyet tarafından incelenir.
03 Katmanlar ayrılır
Vahiy, Türkçe anlamlandırma, tefsir, RUYAH açılımı ve uygulama örneği ayrı başlıklarla gösterilir.
04 Tetkik izi korunur
Tetkik eden, tarih, kaynak sürümü, sonraki inceleme ve düzeltme notu kayıtlı olmadan yayın verilmez.
Buradan devam et
Kaynağa bağlı kalmak, insanın kendi anlayışını mutlaklaştırması değildir.
Hakikat ve Temsil insan üretiminin sınırını; Sabiteler ve Tecdid ise değişen dünyada yönümüzü kaybetmeden nasıl hareket edeceğimizi açıklar.
Derin okuma
Külliyatta oku
Portal özeti yön verir; kaynak, bağlam ve uzun okuma külliyat kayıtlarında derinleşir.
Atlas
RUYAH Kavram Atlası
ADAB, EDEB, TE’DIB, SIDRA, MA, SEDD, İHSAN, SAHN, TEMSİL, MİLLET ve WAQF ilişkilerini gösteren kavram atlası.
Külliyat kaydını açKitap
RUYAH, SAHN.BA, SEMANIYYA Külliyatı
RUYAH kavramları ile portal ve mikrosite mimarisinin kaynak külliyatı.
Külliyat kaydını açRehber
SAHN.BA Web Portal Rehberi
RUYAH’tan dijital avluya içerik, tasarım ve yönetişim rehberi.
Külliyat kaydını aç