RUYAH > SABİTELER VE TECDİD
Yönümüzü korurken yeni sorulara yeni cevaplar ararız.
Bazı ölçüler yönümüzü korur; fakat hayatın soruları, araçları ve şartları değişir. RUYAH geçmişteki bir biçimi aynen kopyalamaz, çağın akışına da teslim olmaz. Kaynağa bağlı kalır; yeni meseleyi anlamaya, uygun çözümü denemeye ve hatasını tashih etmeye devam eder. Buna dinamik kararlılık diyoruz.
Neden gerekli?
Hayat değişirken yönünü kaybetmemek; yönünü korurken hayattan kopmamaktır.
Yeni bir teknoloji, aile biçimini etkileyen bir alışkanlık, eğitimde yeni bir ihtiyaç veya meslekte değişen bir araçla karşılaştığımızda iki kolay yola sapabiliriz: Eskiden yapılmış bir biçimi düşünmeden tekrarlamak ya da yeni olan her şeyi kaçınılmaz sayıp ona uymak. RUYAH üçüncü yolu arar: Ölçüyü korur, meseleyi gerçekten anlar ve doğru cevabı yeniden üretir.
Sabiteler korunur; hudutlar aşılmaz; tecdid sürer.
Gündelik hayatta
Aynı yön, her çağda ve her sahada yeniden emek ister.
Tecdid yalnız büyük fikirler veya teknoloji için değildir. Hane, okul, meslek, şehir ve hizmet düzeninde karşılaştığımız yeni meselelerde de çalışır.
Ailede
Aile, mahremiyet ve nesil emaneti korunur; ekran, iletişim ve öğrenme düzeni bugünün şartlarına göre yeniden kurulur.
Eğitimde
İnsanı yalnız sınava veya işe hazırlamayan eğitim gayesi korunur; yeni öğrenme araçları, halkalar ve üretim yolları geliştirilir.
Meslekte
Ehliyet, emanet ve hizmet ölçüsü korunur; meslek bilgisi yeni araçlar ve başka disiplinlerle birlikte geliştirilir.
Teknolojide
İnsan karar ve sorumluluk merkezinde kalır; yeni modeller, yazılımlar ve üretim biçimleri öğrenilir, sınanır ve tashih edilir.
Kurum ve hizmette
HAYR ve emanet gayesi korunur; program, rol, finansman ve hizmet biçimleri gerçek ihtiyaca göre yenilenir.
Saha ve tabiatta
Varlık yalnız kaynak veya veri sayılmaz; yeni bilgi gerçek hayat, mahiyet ve saha tecrübesiyle sınanır.
Neyi korur, neyi yenileriz?
Yön ve insanın makamı korunur; insanın cevabı, yöntemi ve kurduğu biçimler yenilenir.
Kararlılık aynı kurumu, dili veya aracı sonsuza kadar korumak değildir. Dinamizm de her yeniliği doğru kabul etmek değildir.
Yönümüzü koruyan
Kaynak, maksat ve temel hudutlar
Vahiy, akide, fıtrat, ADAB, temel ahlaki ölçüler, insanın kulluk, halifelik, emanet ve hesap makamı, hakikat ölçüsü ve şer'î hudutlar.
- Vahiy ve hakikat ölçüsü
- ADAB ve fıtrat
- İnsanın emanet makamı
- Vahyî hudutlar ve sorumluluk
Yeniden düşündüğümüz
İnsan anlayışıyla kurulan cevap ve biçimler
Yeni meseleleri anlama, içtihat ve maslahat çalışmaları; eğitim, medya, aile, teknoloji, ekonomi, kurum ve internet için geliştirilen beşerî çözümler.
- Yeni bilgi ve teknoloji
- BAI çift kanadı
- Eğitim, medya, aile
- WAQF ve UMRAN üretimi
Her alanda aynı denge
Kaynak, insan, hudut, bilgi, kurum ve üretim aynı biçimde değişmez.
Her alanda neyi koruduğumuzu ve neyi yeniden düşünmemiz gerektiğini ayrı ayrı bilmek gerekir.
Kaynak
Kararlılık: Kur’an-ı Kerim ve sahih Sünnet istikameti. Dinamizm: tefsir, tercüme ve açıklamaların yeniden tetkiki.
Kaynak makamını açİnsan
Kararlılık: kul, halife, emanet ve mesuliyet makamı. Dinamizm: yeni meselelerde furkan, içtihat, maslahat ve öğrenme.
İnsan nizamına geçHudut
Kararlılık: vahyî hudutlar, ADAB, helal-haram ve adalet. Dinamizm: yeni SEDD biçimleri ve çağdaş risk karşılıkları.
SEDD'i açBilgi
Kararlılık: hakikat ile temsil ayrımı. Dinamizm: model, teori, tasnif ve açıklamaların sürekli tetkik ve tashihi.
Hakikat ve Temsil'i açKurum
Kararlılık: HAYR, emanet, hizmet ve UMRAN gayesi. Dinamizm: program, rol, süreç ve teknolojilerin tecdidi.
HAYR ve UMRAN'a geçÜretim
Kararlılık: insanın mesuliyeti ve neticenin hesabı. Dinamizm: sürüm, geri bildirim, deney, geliştirme ve gerektiğinde terk.
Üretim yoluna geçYolda olmanın beş hareketi
İnsan sabitede kararlı kalır; temsilini mutlaklaştırmadan hareket eder.
Bu beş hareket, RUYAH'ın öğrenme, üretim ve hizmet düzeninde tekrar eden ortak tecdid ritmidir.
01 Aramak
Hakikati, doğru yeri ve meselenin mahiyetini araştırmak.
02 Bulmak
Eldeki delil, kaynak, usul ve ehliyetle daha isabetli bir temsil ortaya koymak.
03 Haddini bilmek
Bulunan temsili hakikatin tamamı, nihai hüküm veya değişmez kurum biçimi ilan etmemek.
04 Tetkik ve tashih
Hata, eksik, belirsizlik ve zarar ihtimalini görünür kılmak; düzeltme ve geri çekme yolunu açık tutmak.
05 Tecdid ve İHSAN
Sabitelerden kopmadan daha doğru, güzel, emanetli ve faydalı temsile yönelmek.
Hudut ve mahiyet bilinci
Tecdid, SIDRA ve MA olmadan doğru yere oturmaz.
Yeni meseleler yalnız yenilik veya fayda hesabıyla tartılamaz. RUYAH, her yeni alanda önce mahiyeti ve hududu sorar.
SIDRA
Bilgi, akıl, teknoloji, temsil ve müdahale alanında insanın aşmaması gereken hududu bildirir.
SIDRA'yı okuMA
Varlığın mahiyetini, fıtratını ve yaratılış düzenini doğru yere koyar.
MA'yı okuMaslahat
Yeni meseleleri mahiyet ve hudut bilinciyle tartar; yalnız kısa vadeli faydaya indirgenmez.
Usul bağlantısını görVahyî Sabiteler ve Hudutlar
Tecdidin bağlı kaldığı kaynak istikameti ile aşmaması gereken bilgi, hüküm, hak ve müdahale sınırlarını ayırır.
Kaynak ve hudutları açKaçındığımız iki uç
Ne geçmişteki biçimi kutsarız ne de yeni olanı sırf yeni olduğu için doğru sayarız.
Tecdid geçmişi silmek veya bugüne teslim olmak değildir. Kök bilgiyi, bugünün meselesini ve ortaya çıkan sonucu birlikte tartar.
Geçmişi aynen kopyalamak değil
Kök bilgiden ve usul mirasından öğrenerek bugünün meselesine uygun temsil üretmek.
Mirası müzeye kaldırmak değil
Kök bilgiyi yaşayan soru, eğitim, meslek ve hizmet içinde yeniden çalıştırmak.
Yeni olana körce karşı çıkmak değil
Yeni bilgi ve aracı tanımak; doğru yerini, faydasını, zararını ve hududunu ayırt etmek.
Değişime teslim olmak değil
Kaçınılmaz denilen akışın insanı, aileyi, mesleği ve tabiatı nereye taşıdığını sorgulamak.
Tek bir faydaya indirgemek değil
Kısa vadeli hız ve kazançla birlikte mahiyeti, hakkı, zararı ve uzun vadeli sonucu tartmak.
Son biçimi bulduğunu sanmak değil
Ürettiğini temsil bilmek; geri bildirime, tashihe ve daha güzelini aramaya devam etmek.
Hayatta nasıl görünür?
Tecdid yalnız düşünce değil; kurduğumuz araç, ilişki, kurum ve hizmette görünür olmalıdır.
Bir yenilik bizi daha hızlı veya etkileyici yaptığı için değil; insanı, emaneti ve HAYR'ı doğru yerinde taşıdığı ölçüde kıymet kazanır.
Hane ve nesil
Aileyi geçmişteki tek bir kalıba hapsetmeden; ekran, eğitim, mahremiyet ve nesil aktarımını bugünün şartlarında yeniden düzenlemek.
Meslek ve eğitim
Usta, öğretmen ve uzmanı yalnız bilgi aktaran kişiye indirgemeden yeni araçlarla müşterek öğrenme ve üretim sahaları kurmak.
BAI ve teknoloji
Teknolojiye dinî bir süs eklemek değil; insanı, makineyi, veriyi ve kararı doğru yerlerine koyarak yeni araçlar üretmek.
BA Internet
Mevcut internete yeni bir etiket eklemek değil; bilgi, ilişki, mahremiyet ve ortak üretim düzenini insan ölçeğinde yeniden kurmak.
SEDD
Değişimi durduran duvar değil; yenilenirken insanı, hakkı, mahremiyeti ve ortak alanı koruyan yaşayan tedbir.
WAQF ve UMRAN
Üretileni yalnız dolaşıma veya kazanca bırakmadan HAYR'a açmak; bakımını ve hayattaki devamını kurmak.
Buradan devam et
Yeni bir mesele seç; öğrendiğini mutlaklaştırmadan araştırma ve üretme yoluna gir.
Tehâfüt bilgi iddiasını nasıl sorgulayacağımızı; HAYR ve UMRAN ise yenilenen üretimin hangi gayeye ve hayata açılacağını gösterir.
Derin okuma
Külliyatta oku
Portal özeti yön verir; kaynak, bağlam ve uzun okuma külliyat kayıtlarında derinleşir.
Atlas
RUYAH Kavram Atlası
ADAB, EDEB, TE’DIB, SIDRA, MA, SEDD, İHSAN, SAHN, TEMSİL, MİLLET ve WAQF ilişkilerini gösteren kavram atlası.
Külliyat kaydını açKitap
RUYAH, SAHN.BA, SEMANIYYA Külliyatı
RUYAH kavramları ile portal ve mikrosite mimarisinin kaynak külliyatı.
Külliyat kaydını açRapor
BAI İnsan Denetimi Raporu
Model ve otomasyon kullanımında insan kararı, itiraz, geri alma, temsil ve sorumluluk sınırlarını ele alan araştırma kaydı.
Külliyat kaydını aç